Fiziksel RisklerMeslek Hastalıkları

Solunum Koruyucular-KKD

SOLUNUM KORUMADA EN STANDARTLARI

Solunum koruyucu kişisel malzemeler ve ekipmanların kullanımı yıllar öncesine dayanmaktadır. Oksijen yetersizliği toksik gazlar, tozlar ve benzeri risklerden korunmada kullanılan solunum koruyucuların doğru seçimi ve etkin kullanımı büyük önem taşımaktadır.
Solunum koruyucu maskelerin seçiminde öncelikle, ortamdaki oksijen miktarı ölçülmelidir.

Oksijen miktarı %19,5’in altında olduğu ortamlarda, filtre edilen sistemler değil, temiz hava beslemeli sistemler kullanılmalıdır

Toz

Bilindiği üzere, maddenin katı, sıvı ve gaz hallerinden her biri, solunum yolu ile canlıları etkileyebilmektedir. Katı halde olan maddelerin (partiküllerin) tanecik boyutlarının 100 micron m’den küçük olması durumuna toz ismi verilir.


50 micron m çıplak gözle görme sınırıyken akciğerlerimize ulaşabilen
taneciklerin boyutları 10 micron m ve altında olanlardır. 5 micron m altındaki parçacıkların alveollere kadar ulaşabildiği bilinmektedir. 0,5 micron m altındaki parçacıklar ise ya kan yoluyla diğer organlara ulaşır ya nefes alınıp-verilmesi ile dışarı atılır. Ancak 0,5-5 micron m arasındaki parçacıklar, alveollere ulaşabilecek kadar küçük, dışarı atılamayacak kadar ağır parçacıklardır.

Vücudumuzda birikme eğilimi gösteren bu parçacıklar en zararlı
olandır. Sıvı haldeki kimyasalların buharından kaynaklı mist ve dumanları
akciğerlerimize kadar ulaşabilmektedir.
Gazlar, koku ve/veya renk özelliği de içermiyorlarsa oldukça zor fark edilir. Öyleyse, kirli havanın zararları ölçümlerle tespit edildikten sonra, havayı kirleten etkenin/etkenlerin ne olduğunun, kimlerin ve hangi sürelerde bu havaya maruz kalındığının bilinmesi önemlidir.


Ayrıca, yukarıda anlatılan nedenlerden dolayı, uygun, kişisel koruyucular seçilmeli ve bunların nasıl kullanılacağına yönelik olarak hazırlanan kulanım kılavuzlarına uyulmalıdır.

Solunum Koruyucu Çeşitleri

Tek Kullanımlık Solunum Korumalar Maskeler

EN 149+ A1: Partiküllere karşı koruma sağlayan tek kullanımlık maskeler üç sınıfa ayrılır: FFP1, FFP2, FFP3

EN 405+A1: Gazlara veya partiküllere karşı koruyucu valfli yarım yüz maskeler

Tekrar Kullanılabilen Maskeler
EN 136: Tam yüz maskeler
EN 140: Yarım yüz maskeler
EN 143 +A1: Negatif basınçlı respiratorcihazlar
için partikül filtreler
EN 14387 +A1: Gaz filtreli kombine
filtreler (Bundan önceki EN 141, EN 371 standartları)
EN 148 -1-2-3: Solunum cihazları için
standart vida dişleri

Güçlendirilmiş Solunum Cihazları
EN 12941+ A1+A2 (Bundan önceki
EN Standartı EN 146):

Kask ve başlıkla kullanılan güçlendirilmiş filtreli cihazlar
EN 12942 +A1+A2 (Bundan önceki EN Standartı EN 147): Tam yüz
maskeler, yarım yüz maskeler veya çeyrek maskelerle birlikte güç destekli
filtre cihazları

Hava Beslemeli Yalıtımlı Cihazlar
EN 14594: Solunumla ilgili koruyucu cihazlar, sürekli akışlı basınçlı hava hatlı solunum aparatı

Kendi Kendine Yeten Solunum Cihazı
EN 137: Kendi kendine yeterli, açık devreli sıkıştırılmış hava solunum cihazı
EN 145 A+1: Solunumla ilgili koruyucu cihazlar, kendi kendine yeterli kapalı devre solunum cihazı, basınçlı oksijenli veya basınçlı oksijen – azotlu

Kaçış Cihazları
EN 402: Solunumla ilgili koruyucu cihazlar, tam yüz maskesi veya ağızlık
tertibatı olan, basınçlı hava kullanan kendi kendine yeten, akciğer kumandalı, talep tipi açık devre solunum cihazı
EN 403: Solunumla ilgili koruyucu cihazlar, acil durumlarda kişinin kendini kurtarmak için kullandığı – yangından kaçarken kullanılan başlığı olan filtre cihazlar
EN 1146: Solunumla ilgili koruyucu cihazlar -kaçış başlığı bulunan, kendi kendine yeten, açık devre basınçlı hava solunum cihazı

Solunum koruyucu seçerken dikkat!

Maske seçiminde ortamdaki oksijenin yeterli olup olmadığına bakılmalıdır.

Ortamdaki zararlı maddeye göre maske seçilmelidir. Toz maskesi içine
el sürülmemeli, çıkarıldıktan sonra ambalajına veyahut kilitli poşete konulmalıdır, süresi dolanlar yenisi ile değiştirilmelidir.

Toz maskesinin ne kadarsüre kullanılabileceğini anlamak için,
maske yüze takıldıktan, burun mandalı kapatıldıktan sonra, iki elle kapatılarak derin bir nefes çekilmeli, eğer içe doğru çekilme varsa maske kullanılmaya devam edilir. Maskenin yüze iz yapması nefes almayı zorlaştırması gibi olumsuz etkileri olduğunda, İSG uzmanı ve
işyeri hekimi ile görüşüldükten sonra bir durum değerlendirilmesi yapılmalıdır.

Kimyasallar ve Solunum Koruma

Tam yüz maskeler, yarım yüz maskeler, negatif basınçlı respiratör cihazlar
ve filtreleri, gazlar ve buharların etkisinden solunumu koruma da oldukça
önemlidir. Bunların etkisinden korunmak için, ciddi tedbirler alınmalı
ve kişisel koruyucu ekipmanlar kullanılmalıdır.

Solunum korumada en önemli faktör, ortamda oluşan gaz
ve buharlara karşı korunmada kullanılan filtrelerdir.

Solunum alıp vermeyi zorlaştıran en temel iki form, gazlar
ve partiküllerdir. Gazlar ve buharlara karşı gaz filtresi, partikül ve aerosellere karşı da partikül filtre kullanılır. Ortamda hem gaz hem partikül olduğunda ise partikül filtreli bir gaz filtre kombinasyonu gerekir.

Filtre Seçimi

Atmosfere maruz kalındığı süre içinde yeterli oksijeni (%18-23 vol) içerecek mi?
Hangi zehirli maddelerle çalışılacak?
Havadaki kirleticiler hangi formu alacaktır?
Bunlar, partikül, gaz veya buhar mı yoksa hepsinin karışımı mıdır?
Bu maddelerin kullanıcıya ne tip etkileri olacağı, hem kimyasal hem de sağlık açısından tespit edilmelidir.
Atmosferdeki konsantrasyon miktarı nelerdir?
Ortamda yapılan ölçümlere göre maruz kalma seviyesi ne kadardır?(OELWEL-TLV)

Filtre Çeşitleri

A tipi filtre

Kaynama noktası 65°C üzerinde olan organik gaz, buhar ve belirli hidrokarbon örnekleri, toluen, benzen,ksilen,stiren, terebentin siklohekzan,
karbon tetraklorid, trikloretilen’dir.

Bazı çözücüler, karışım olarak kullanılır. Örneğin benzen bazlı çözücüler petrol ispirtolan,mineral terebentin, beyaz ispirto, nafta çözücü. Tinerler Genellikle solvent karışımı olup, içeriği toluene, methylisobuty, ketone, isobutonol ve ethylene glycol’dur. Diğer Organik Bileşenler: Dimetilformamid, fenol, furfuril alkol, diaseton alkol, ayrıca bazı ham malzemeler ve plastikteki katkı maddeleri yer alır.

Örneğin fitalat, fenol reçine, tutkal, poliklorlu bifenil)

AX tipi filtre

Kaynama Noktası 65°C’nin Altında Olan Organik Gazlar
ve Buharlar: Asitaldehit, aseton, bütan, bütadiyen, dietileter,
diklarometan, dimetil eter, etilenoksit, metanol,metilen klorid, metil asetat,
metil format, vinil klor Not: Belirli düşük kaynamalı
organik gazlar, hem B hem de K filtreyle filtre edilebilir.
Örnek: formaldehit (B) ve metilamin (K)

B tipi filtre

İnorganik Gazlar ve Buharlar:Klor, nitrojendioksit, hidrojen
siyanid, hidroklorik asit,siyanür bileşikleri, fosfor,fosforik asit

E tipi filtre

Gazlar ve Asit Buharları, Organik Asitler, Asit Gazları Ve
Genellikle Gazlı Asitler: Nitrik asit, propionik asit, sülfürdioksit, sülfirik asit, formik asit

K tipi filtre

Amonyak ve Organik Türevleri,
Organik Aminler: Metilamin etilamin, dietilamin,
etilendiamin

P tipi filtre

Partiküler toz

CO tipi filtre

Karbonmonoksit

NOX filtre

Nitrojen monoksit, azot oksit,nitröz buharı

Hg filtre

Civa ve inorganik bileşenleri,organik civa bileşenleri, civa, alkil, civa buharları, ozon
Not: Her zaman kombine filtre olarak kullanılır.

I filtre

İodine Radyoaktif İyot ve Organik Bileşenleri: Örneğin metil iodide (Her zaman kombine Filtre olarak kullanılır.)

Filtrelerin Kullanım Süresi

Filtrelerin kullanım süresi;
• Çalışılan yerdeki kirleticinin konsantrasyonu
ve karakteristiğine,
• Filtre kapasitesine; örneğin filtre sınıfı, çalışan yerin konsantrasyonuyla
test değerinin karşılaştırılmasına,
• Nefes alıp verme hacmi ve çalışma oranına,
• Havadaki neme,
• Atmosferdeki ısı derecesine bağlıdır.


Gaz Filtresinin Test Performansı;
• Gaz filtresi ömrü, test gazınının 30 L/dk.da bir filtreden geçirilmesi ile
test edilir. Bu da orta ağırlıkta iş yapan ortalama insanın her dakikada
kullandığı hava hacmine eşittir.
• Filtre ömrü, iş yerindeki konsantrasyon ve her filtre tipi için gereken
minimum müsaade edilen zaman değeri ile hesaplanır.

Sağlıklı Kalın

Kaynak
Sadettin Sezginer
Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu


Bizi Takip Etmeyi Unutmayın

İçeriklerimizden Anında Haberdar Olun

Abone olduğunuz için teşekkürler.

Bir şeyler ters gitti.

Kapalı
Kapalı